In oktober 2008 begeleidde RAAP in opdracht van Waterschap De Dommel de aanleg van een ecologische verbindingszone in het dal van de Kleine Beerze in het Brabantse Hoogeloon. Bij de werkzaamheden werden in de bedding van het beekdal tien bijlen uit de Midden-Bronstijd gevonden. In de afgelopen maanden is er hard aan gewerkt om ‘het verhaal van de topvondst op die plek’ zichtbaar en beleefbaar te maken. Het resultaat is een fraai kunstwerk dat op 17 juli onthuld werd op de plek waar de bijlen zijn gevonden. Het kunstwerk bestaat uit twee grote bijlen van cortenstaal die in het hart staan van een paddenpoel aan de Kleine Beerze. Het kunstwerk kwam tot stand door samenwerking van RAAP en de Werkgroep sculptuur Kleine Beerze, de Stichting ’t Loons Heem en Erfgoedgroep WELK en met de provinciale subsidie Mooi Brabant. Intussen is vanuit de bestaande wandelroute in het beekdal van de Kleine Beerze een wandelpad gerealiseerd dat naar de paddenpoel leidt.
De tien puntgave bijlen die op een vierkante meter bij elkaar lagen, zijn zo’n 3500 jaar oud en komen uit verschillende Europese landen. Waarschijnlijk zijn ze bewust bij elkaar achtergelaten en hadden ze een rituele functie (filmbeelden van de presentatie van de bijlen).

Van Romeinse muntschat tot onthulde muntmedaillons:
de verbeelding van een archeologische vondst in de Vlootbeek bij Montfort

De vondst van 65 zilveren en 6 gouden Romeinse munten die in oktober 2009 tijdens werkzaamheden door Waterschap Roer en Overmaas in de Vlootbeek bij Montfort aan het licht kwamen, heeft een bijzonder vervolg gekregen. RAAP-projectleider Jan Roymans bedacht een manier om de muntschat beleefbaar te maken en het resultaat is op 13 juni 2010 feestelijk onthuld. Vijf munten, sterk uitvergroot en uitgehakt in steen, zijn in de beek geplaatst en verbeelden op fraaie wijze een stukje vaderlandse geschiedenis.
De oudste munt dateert uit 122 voor Chr. en de jongste is geslagen in 69 na Chr. wat een aanwijzing geeft voor de datum waarop de muntschat verstopt is. In dat jaar kwam de Bataaf Julius Civilus namelijk in opstand tegen de Romeinen en dat is waarschijnlijk de reden geweest waarom de munten tijdelijk verstopt en niet meer opgehaald zijn. Op de vijf muntmedaillons zijn muntkoppen van beroemde Romeinse keizers, zoals Caesar en Nero, te zien evenals enkele beeltenissen van belangrijke politieke en militaire gebeurtenissen.
De muntmedaillons zijn geplaatst in Maaskeien en liggen in chronologisch volgorde langs een wandelpad langs de Vlootbeek. Vanuit het nabijgelegen Pieterpad is een ‘bypass’ naar de beek aangelegd, zodat wandelaars, locale bewoners en recreanten de geschiedenis zelf kunnen ervaren.

Bekijk hier de film vanaf de ontdekking van de vondst tot de onthulling van de muntmedaillons.

Over de opzienbarende resultaten van de opgravingen die archeologen van RAAP in de afgelopen jaren uitvoerden in de historische binnenstad van Harderwijk is nu een fraai boek verschenen. Het in hardcover uitgevoerde rapport ‘Stadskernonderzoek in Harderwijk’ staat vol foto’s en informatie over de aangetroffen bodemschatten en het is via RAAP te bestellen. De opgravinglocatie aan de Bruggestraat en Vijhestraat was een bijzondere plek. Zo werd daar een bakstenen zaalbouw uit de Middeleeuwen ontdekt: een bijzonderheid in de destijds overwegend houten steden. Het is dan ook aannemelijk dat de bakstenen zaalbouw van oorsprong het woonhuis was van de graaf van Gelre óf van een uitzonderlijk rijk koopman. In later eeuwen is de zaalbouw als kelder opgenomen in herberg In de Hollandsche Tuyn. Inmiddels is op deze plek de nieuwbouw van Krijco Casino’s & Leisure verschenen, maar het 13e eeuwse muurwerk van de zaalbouw en een deel van de veldkeienbestrating is bewaard gebleven in de casinokelder. Op 26 juni werd daar een expositie met vondstmateriaal en informatieborden geopend en de kelder wordt opgenomen in de rondleidingen van het stadsgilde Harderwijk.



Het boek ‘Stadskernonderzoek in Harderwijk, Bruggestraat 8-10 en Vijhestraat 30-32’ is te bestellen via de receptie in Weesp (receptie@raap.nl of tel. 2294-491500) en kost 55,75 euro inclusief verzendkosten.

RAAP Nieuwsbrief 2010-1 is verschenen, met daarin onder meer berichten over vijf bijzondere muntmedaillons die in de Vlootbeek bij Montfort zijn geplaatst, drie gemeenten uitgelicht die werken aan eigen archeologiebeleid, een interview met Hans Brons van Stichting De Greb over onderzoek naar een gietstalen koepelkazemat uit WO II, handreikingen voor ontwerp en inrichting in Winterswijk, de ontdekking per boor van een oude strandwal in Leiden en activiteiten vanwege het 25-jarig bestaan van RAAP.

De RAAP Nieuwsbrief verschijnt twee maal per jaar. Heeft u interesse in deze nieuwsbrief, vraag hem dan aan via het informatieformulier.

RAAP heeft zijn jubileumjaar aangegrepen om alle producten en diensten overzichtelijk te bundelen in een handzame gids: de RAAP-GIDS 2010. Deze gids bevat allerlei praktische informatie over ons dienstenpakket met vermelding van de contactpersonen in de verschillende regio’s. Jaarlijks zal de gids een up-date krijgen. Heeft u interesse in deze RAAP-GIDS 2010, vraag hem dan aan via het informatieformulier.

Ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum organiseert  RAAP dit najaar, onder de titel ‘Nieuwe wegen in de archeologische monumentenzorg’, vier keer een informatiemiddag waarin actuele ontwikkelingen in de Nederlandse archeologie centraal staan. Op het programma staan drie lezingen door RAAP experts:

• Modernisering Monumentenzorg (MoMo) en de laatste ontwikkelingen in de erfgoedzorg, door Jan Breimer
• Toetsing van archeologische rapporten volgens de nieuwe kwaliteitsnorm (uiterlijk 31 oktober van kracht), door Marten Verbruggen
• Een nieuwe tak van sport: Tweede Wereldoorlog archeologie, door Ruurd Kok

De (gratis) informatiemiddagen wordt gehouden van 14.00 tot 17.00 uur en vinden plaats op:

• donderdag 16 september in Arnhem
• donderdag 7 oktober in Zwolle
• vrijdag 8 oktober in Eindhoven
• donderdag 14 oktober in Utrecht

Tussen de lezingen door is er alle ruimte voor discussie en de middag wordt afgesloten met een feestelijke borrel. Geïnteresseerden kunnen zich opgeven via dit aanmeldingsformulier

Provinciaal archeoloog van Utrecht, drs. Ruurd Kok treedt per medio augustus 2010 in dienst bij RAAP. Ruurd heeft door zijn jarenlange werkervaring en diverse nevenfuncties een goed netwerk en ruime kennis en ervaring opgebouwd. Deze zal hij in de functie van teamleider van het team 'bureauonderzoek en beleidsadvisering' vanuit de vestiging RAAP West-Nederland gaan inzetten. Daarmee zal hij helpen onze dienstverlening op onder andere het terrein van cultuurhistorische bureaustudies, cultuurhistorische waarden- en verwachtingskaarten, externe beleidsadvisering en publieksbereik verder te ontwikkelen. Ook zijn bijzondere belangstelling en expertise wat betreft het WOII erfgoed betekent dat Ruurd een bijdrage kan leveren aan de verdere ontwikkeling van dit terrein bij RAAP. 

Bij graafwerkzaamheden voor een nieuwe gastransportleiding van Gasunie bij Elst (gemeente Overbetuwe) is een deel van een prehistorische boomstamkano gevonden. De kano dateert waarschijnlijk uit de periode 400 tot 200 voor Christus en is daarmee het oudste bekende vaartuig van de provincie Gelderland. Gasunie schakelde RAAP Archeologisch Adviesbureau in om samen met de archeoloog van de gemeente Overbetuwe de vondstsituatie vast te leggen en twee kanofragmenten veilig te stellen.

>> Persbericht

Jaarlijkse Bijeenkomst ‘GIS in de Archeologie'
17 maart 2010 van 13.30 tot 17.00 uur

Na het succes van de eerdere bijeenkomsten over het gebruik van GIS in de Archeologie, organiseren Pitney Bowes Business Insight en RAAP Archeologisch Adviesbureau op 17 maart een vierde bijeenkomst. Deze informele bijeenkomst is bedoeld voor instellingen en organisaties die zich bezighouden met een of meerdere onderdelen in het traject van archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek. Zowel bestaande gebruikers van GIS oplossingen als overige geïnteresseerden worden uitgenodigd om informatie uit te wisselen op het gebied van geografische oplossingen in de archeologie.
Onderwerpen die in de presentatie aan bod zullen komen:

1. GEO- ICT in Archeologie: de rol van GIS binnen de Archeologie verder uitgediept.  Philip Verhagen, VU Faculteit der Letteren
2. ODILE: een gebruiksvriendelijke digitale opgravingsdatabase voor archeologen.  Geo van Dijk, RAAP Archeologisch Adviesbureau
3. Discover & 3D in de archeologische praktijk: Bornse maten in vogelvlucht.  Karin Anderson, RAAP Archeologisch Adviesbureau
4. Vertical Mapper v3.7: Nieuwe functionaliteiten in versie 3.7.  Emil Zegers, Pitney Bowes Business Insight

Tijdens de pauzes en na de presentaties is er voldoende gelegenheid om kennis te maken met overige gebruikers en om informatie en ideeën uit te wisselen.
De bijeenkomst vindt plaats in 'Heeren van Slydregt'  (Stationsplein 8 in Sliedrecht). Mocht u interesse hebben in deelname aan deze gratis bijeenkomst, dan kunt u zich aanmelden door een e-mail te sturen aan Carlien Stadhouders van Pitney Bowes Business Insight : carlien.stadhouders@pb.com.
Na aanmelding ontvangt u een schriftelijke bevestiging met agenda en routebeschrijving.

Sinds 1 februari 2010 is het kantoor van RAAP Oost-Nederland verhuisd van de Mercuriusweg in Brummen naar een aanzienlijk groter en moderner pand in de Hanzestad Zutphen. Het nieuwe kantoor is bovendien zeer goed bereikbaar en ligt op loopafstand van het NS station Zutphen.

Het nieuwe adres is:
Bezoekadres: Pollaan 48 E-F, 7202 BX  Zutphen
Postadres: Postbus 222, 7200 AE  Zutphen
Telefoon: 0575 - 56 78 76
Fax: 0575 - 56 70 85
E-mail: raaponl@raap.nl

2010 belooft voor RAAP een bijzonder jaar te worden: we vieren namelijk ons 25-jarig bestaan! Het valt overigens niet mee om de exacte ‘verjaardag’ van RAAP te bepalen. Al in het voorjaar van 1983 ontstond het idee om RAAP op te richten, in november 1984 begon het kwartiermaken en in januari 1985 startte het eerste veldwerk, terwijl op 12 februari 1986 pas de oprichtingsakte van de Stichting RAAP bij de notaris werd ondertekend. Vier data, dus keus genoeg. Wat in elk geval zeker is, is dat we in 2010 precies 25 jaar aan het werk zijn. Gestart als stichting om baanloze archeologen aan werkervaring te helpen, groeide RAAP uit tot een toonaangevend onderzoeks- en adviesbureau voor archeologie en cultuurhistorie. Al ruim twee decennia werkt RAAP door heel Nederland en we willen daar graag nog vele jaren op laten volgen. Ons jubileum vieren we dit voorjaar met een feest voor alle medewerkers en volgend jaar organiseert de Stichting RAAP een symposium ter gelegenheid van het vijfde lustrum.

De tweejaarlijkse Ym van der Werffprijs voor archeologische monumentenzorg is op 12 november, tijdens de Reuvensdagen, uitgereikt aan de Werkgroep Romeinse Beekbrug voor het project Herstel van de Romeinse brug in Tungelroy. De prijs van €4000,- werd uitgereikt door juryvoorzitter en adjunct-directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Jan van de Voorde. Voor de prijs komen draagvlakverbredende projecten in aanmerking die een inspirerende, stimulerende en/of educatieve uitwerking geven aan het begrip behoud door ontwikkeling en die daarmee een voorbeeld zijn hoe archeologie zichtbaar gemaakt kan worden in een veranderende stedelijke of landelijke omgeving. Het project dient van blijvende aard te zijn en reeds gerealiseerd te zijn, dan wel op korte termijn gerealiseerd te worden. Dit jaar waren er acht inzendingen voor de prijs.

Uit het juryrapport: De wijze waarop deze groep vrijwilligers er in korte tijd in is geslaagd om breed draagvlak te genereren voor de aanleg van een historisch ommetje en het herstel van een Romeinse brug in Tungelroy is prijzenswaardig. Een relatief klein element in het landschap is zeer effectief is gebleken bij het betrekken en enthousiasmeren van de lokale bevolking. In de ogen van de jury is dit een voorbeeldproject in het kader van ‘behoud door ontwikkeling’. De inspirerende rol die het archeologisch adviesbureau RAAP heeft gespeeld bij dit project wordt door de jury onderkend en geprezen. Vanuit RAAP is Jan Roymans, senior projectleider bij de regionale vestiging Zuid-Nederland, de stuwende kracht achter de reconstructie van de Romeinse brug.

Op woensdag 28 oktober is de Cultuurhistorische Atlas Winterswijk gepresenteerd. Burgemeester Thijs van Beem van Winterswijk overhandigde het eerste exemplaar aan de Gelderse gedeputeerde Annelies van der Kolk. De rijk geïllustreerde atlas, die gemaakt is door RAAP projectleider Nico Willems en Jan Neefjes van bureau Overland, licht de ontstaansgeschiedenis toe van het gevarieerde landschap rond Winterswijk. Dat landschap herbergt vele historische resten vanaf de vroege prehistorie en het is een ware historische en landschappelijke schatkamer. Om rekening te kunnen houden met die historische rijkdom bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, liet de gemeente Winterswijk de atlas maken. In het boek zijn landschappelijke en cultuurhistorische waarden, objecten en elementen gedetailleerd in kaart gebracht. Daarnaast bevat het vele verhalen achter het Winterswijkse landschap, bestemd voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis en het landschap van Winterswijk.

De Cultuurhistorische Atlas Winterswijk is te koop via de Vereniging Monumentenbelangen Winterswijk voor € 49,50. Leden van de Vereniging Monumentenbelangen en de Vereniging Het Museum (Freriks) Winterswijk betalen het gereduceerde tarief van € 43,50. Voor meer informatie: j.Goorhuis6@kpnplanet.nl

27 augustus 2009 | Deze panoramafoto biedt een kijkje van 360º in een van de opgravingsputten die RAAP rond de 12e eeuwse Plechelmusbasiliek in Oldenzaal heeft gegraven. Bij het archeologisch onderzoek in verband met de herinrichting van het plein kwamen vele graven met menselijke skeletten aan het licht, evenals een breed fundament van veldkeien. Waarschijnlijk betreft het de fundering van de eerste aan St. Plechelmus gewijde stenen kerk, die omstreeks 954 is gebouwd in opdracht van Balderik van Kleef, bisschop van Utrecht. Deze kerk verving een uit de 8e eeuw daterend kerkje, dat was gewijd aan St. Sylvester. Opmerkelijk is dat zich rond en ook onder de opgegraven fundering contouren aftekenen van graven van een hoge ouderdom die vermoedelijk behoren tot het oudste christelijke kerkhof van Twente rond de Sylversterkerk. Op verzoek van de gemeente Oldenzaal zullen archeologen van RAAP de komende week nog een aantal nieuwe putten rond de Plechelmuskerk gaan aanleggen. Met dank aan Periview.

Speciaal voor het vastleggen en analyseren van opgravingsgegevens ontwikkelde RAAP een eigen databasesysteem. Inmiddels is dat systeem vele malen succesvol toegepast bij RAAP projecten en is besloten het onder de naam ODILE ook ter beschikking te stellen van andere organisaties in het archeologisch werkveld.
Met ODILE worden beschrijvingen van sporen, vondsten en monsters, maar ook foto’s en gedigitaliseerde tekeningen ingevoerd. Desgewenst kunnen de gegevens via gekoppelde GIS bestanden vervolgens eenvoudig in een kaartbeeld op het computerscherm worden getoond en geanalyseerd. Kenmerkend voor ODILE is de hoge mate van flexibiliteit hoe en wat er precies wordt vastgelegd in de archeologische database. Dat maakt het systeem erg geschikt om door andere organisaties gebruikt te worden, omdat het simpel is om de eigen methodieken te handhaven bij het vastleggen van digitale gegevens. Daarnaast wordt het archiveren van onderzoeksgegevens (e-depot) in een handomdraai geregeld. Diverse organisaties hebben besloten ODILE te gaan gebruiken bij hun projecten en vele andere tonen serieuze belangstelling. RAAP is uiteraard blij met deze ontwikkeling, omdat het aangeeft dat de pioniersrol die RAAP vervult bij het digitaliseringproces van archeologische gegevensverwerking ook de archeologie in algemene zin ten goede kan komen.
Voor meer informatie over ODILE kunt u contact opnemen met drs. Marten Verbruggen (0294 - 491500).

Sinds februari 2009 is RAAP partner van Pitney Bowes Business Insight (PBBI), voorheen bekend als MapInfo, een van de grootste leveranciers van GIS software in ons land. RAAP is een pionier als het gaat om de inzet van geografische informatie in archeologische projecten. In de loop van de tijd heeft RAAP zelf toepassingen ontwikkeld op de software van MapInfo, zoals het toevoegen van specifieke menu’s binnen MapInfo Professional (de RAAP Tools) en het creëren van de archeologische database (ODILE). Steeds meer bedrijven en organisaties in de archeologie zijn hiermee aan de gang gegaan en de stap om hier meer mee te gaan doen was een logisch vervolg, vandaar een officieel partnerschap. RAAP is daarmee reseller van de PBBI producten, zoals MapInfo Professional, Vertical Mapper, MapX en MapXtreme. RAAP kan deze oplossingen rechtstreeks aan archeologische en cultuurhistorische organisaties leveren, naast de eigen ontwikkelde applicaties en tools. Het doel van deze intensievere samenwerking is vooral om gezamenlijk kennis en kunde op te doen van de archeologische markt en zo innovatieve en gebruikersvriendelijke oplossingen te kunnen leveren.

Sinds de herziening van de Monumentenwet in september 2007 is het verplicht om bij bodemverstorende activiteiten rekening te houden met archeologie. Gemeenten verankeren deze zorgplicht in hun bestemmingsplannen en kunnen een onderzoek opleggen bij bodemverstorende activiteiten. Als aanvrager van een bouw-, sloop-, aanleg- of ontgrondingenvergunning, of een projectbesluit, kunt u hier dus mee te maken krijgen. De initiatiefnemer van de bodemverstoring is dan verantwoordelijk voor de inpassing en financiering van archeologisch vooronderzoek in het bouwplan.

Wie bouwplannen heeft doet er goed aan zo vroeg mogelijk bij de gemeente te informeren of een archeologisch onderzoek verplicht is. Zo ja, dan wordt aangeraden dit onderzoek bij voorkeur al in de planvorming uit te laten voeren. Tijdig uitgevoerd vooronderzoek werkt namelijk preventief en is kostenbesparend. Als blijkt dat er waardevolle archeologische resten in de bodem zitten, is er nog rekening mee te houden zonder oponthoud te veroorzaken. Planinpassing of  -aanpassing is in dat stadium nog mogelijk. En zit er niets van archeologisch belang dan kan het bouwproject ongestoord verder gaan.

Als de overheid van u een archeologisch (voor)onderzoek verlangt, mag er niet gestart worden met de grondwerkzaamheden voordat de onderzoeksresultaten bekend zijn en de gemeente een besluit heeft genomen over het eventuele vervolg. Start u zonder vergunning toch met bodemverstorende activiteiten dan bent u strafbaar op grond van de Monumentenwet 1988. Tijdens de uitvoering van grondwerkzaamheden kunt u op archeologische resten stuiten. De overheid kan in dat geval besluiten het werk stil te leggen en op uw kosten tot een opgraving over te gaan. Dat betekent extra kosten en vertraging.

Archeologisch onderzoek is opgedeeld in een aantal stappen: schema AMZ>> . Vooronderzoek is de eerste stap: via bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek wordt geïnventariseerd wat er aan archeologie is, en waar. Daarna onderzoekt men welke waarde de vindplaats heeft. De waardestelling moet uitsluitsel geven of een vindplaats wel of niet behoudenswaardig is. Mede op basis daarvan neemt de bevoegde overheid vervolgens een selectiebesluit. Dat kan inhouden dat de vindplaats wordt vrijgegeven (einde onderzoek) of dat men kiest voor fysieke bescherming, archeologische begeleiding of opgraving.

Er zijn geen vaste kengetallen beschikbaar voor de duur en de kosten van elk type archeologisch onderzoek. Een en ander is namelijk sterk afhankelijk van de grootte, het karakter en de verwachte archeologische rijkdom van een plangebied, en ook van het soort onderzoek. Een vooronderzoek kan soms in één dag gedaan worden, maar een opgraving kan wel een aantal weken duren. Het is aan te raden tijdig advies in te winnen over de duur en kosten bij een archeologisch advies- of onderzoeksbureau.

Ja, in de Monumentenwet staat dat de onderzoeksplicht niet van toepassing is op projecten met een oppervlakte kleiner dan 100 m2. Gemeenten mogen deze grens overigens naar boven of beneden bijstellen. In het bestemmingsplan is aan te geven dat een meer beperkte of juist ruimere vrijstelling geldt. Bijvoorbeeld een lagere ondergrens voor historische stadskernen of terreinen met bekende archeologische waarden (zoals AMK terreinen) en een hogere in het buitengebied. Het moet echter wel gaan om bodemverstoringen van huis-, tuin- en keukenniveau. Grootschalige projecten mogen niet vrijgesteld worden.
In de visie van RAAP is het bepalen van een ondergrens maatwerk, afhankelijk van de historische, archeologische en landschappelijke betekenis en kenmerken van een gebied.

Volgens de Monumentenwet dient de initiatiefnemer van bodemverstorende activiteiten zelf de kosten voor het onderzoek voor zijn rekening te nemen. Dit is het zogenoemde ‘verstoorder-betaalt-principe’. Zowel de gemeente, provincie en het rijk als particulieren kunnen verstoorder zijn.

Belangrijk om te weten is dat Nederland in 1992 het Verdrag van Malta ondertekende. De invoering van dit  verdrag in de Nederlandse wetgeving is met de inwerkingtreding van de Wet op de archeologische monumentenzorg per 1 september 2007 een feit. Door deze wet is een aantal bestaande wetten gewijzigd, waarvan de belangrijkste de Monumentenwet 1988 is. In het Besluit archeologische monumentenzorg staan regels voor de uitvoering van de Wet op de archeologische monumentenzorg.

• Gemeenten krijgen te maken met de volgende kosten:
• Algemene uitvoeringskosten: bestuurlijke lasten te besteden aan handhaving en toepassing van de omgang met de archeologische monumentenzorg, zoals het toetsen van PvE’s en archeologische rapportages.
• Projectgebonden uitvoeringskosten: kosten voor noodzakelijk archeologisch onderzoek met de gemeente als initiatiefnemer (of ‘veroorzaker’).
• Kosten in verband met toevalsvondsten: als de initiatiefnemer heeft voldaan aan de onderzoeksplicht en alsnog toevalsvondsten aan het licht komen, zijn de kosten voor nader onderzoek niet op de initiatiefnemer te verhalen.
• bij opgravingen: gemeenten of provincies kunnen een beroep doen op de 'Regeling specifieke uitkeringen excessieve opgravingskosten’ als de kosten voor archeologische opgravingen redelijkerwijs niet (geheel) ten laste dienen te komen van de desbetreffende gemeente of provincie. Het gaat hier om een ‘vangnetfunctie’ waarbij in alle gevallen ook de gemeente zal moeten participeren.

Een PvE is een Programma van Eisen waarin onderzoeksvragen en kwaliteitseisen zijn vastgelegd. Voor elk archeologisch veldonderzoek is in principe een PvE vereist. Voor een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen volstaat veelal een beperkter Plan van Aanpak (PvA). Een PvE kan opgesteld worden door overheden, maar ook door archeologische bedrijven zoals RAAP. De goedkeuring gebeurt door de bevoegde overheid en dat is veelal de gemeente. Archeologische onderzoeken in het kader van de AMZ-cyclus moeten altijd aan de RACM gemeld worden en (dus) voorzien zijn van een PvE of PvA.

In Nederland bestaat de Kwaliteitsnorm Nederlandse archeologie (KNA). De KNA bevat specificaties voor de uitvoering van het onderzoek en beschrijft aan welke kwalificaties de onderzoeker moet voldoen. Alle commerciële archeologische onderzoeksbedrijven zijn verplicht zich aan de KNA te houden. De Erfgoedinspectie houdt er toezicht op. De KNA is te downloaden van de website van de SIKB (www.sikb.nl), de organisatie die deze norm beheert. RAAP werkt uiteraard conform de KNA.

Jazeker, RAAP is een archeologisch advies- en onderzoeks bureau en voert alle aspecten van de archeologische monumentenzorg uit, dus ook opgravingen. RAAP graaft al enige jaren op in heel Nederland. Daarbij worden de nieuwste technieken ingezet. Sinds maart 2008 heeft RAAP bovendien een eigen opgravingsvergunning, verleend door de minister van OCW.

De inpassing van archeologie in het bestemmingsplan is voor elke gemeente maatwerk. Gemeenten zijn verplicht om zowel op de plankaart, in de voorschriften en in de toelichting rekening te houden met bekende en te verwachten archeologische waarden. Op de plankaart dient de bekende archeologische informatie overgenomen te worden, tenminste de AMK-terreinen. Voor de ontwikkeling en uitvoering van gemeentespecifiek beleid is het verstandiger om een meer gedetailleerde waarden- en verwachtingskaart te laten maken. Deze investering in een gedetailleerde kaart levert tijdwinst op en geeft in een oogopslag de archeologische stand van zaken weer. Deze kaart kan ook worden verwerkt in het bestemmingsplan. Als onderdeel van de voorschriften kunnen terreinen met archeologische waarden en verwachtingen aan een aanlegvergunningenstelsel gekoppeld worden. Aan het verlenen van een vergunning is het voorschrift te koppelen dat archeologisch onderzoek vooraf vereist is. In de toelichting van het BP geeft de gemeente aan hoe zij met het erfgoed zal omgaan. RAAP kan de verschillende mogelijkheden voor gemeenten uitwerken.

Bij provincies en gemeenten is er een groeiende belangstelling voor het 'selectiebeleid'. Met name gemeenten kampen met het probleem hoe een balans kan worden gevonden in de uitgangspunten van het archeologiebeleid, behoud van erfgoed en de beschikbare financiële middelen. Deze middelen zijn doorgaans beperkt en in de praktijk zullen er dus altijd keuzes moeten worden gemaakt. In het kader van bestemmingsplanprocedures is het de gemeente die een belangenafweging maakt en het selectiebesluit neemt. De gemeente moet kiezen tussen vrijgeven, inpassen en beschermen of opgraven. Een verantwoorde keuze is gemakkelijker te maken als een gemeente een selectiebeleid heeft opgesteld: een afwegingskader om het selectiebesluit op een transparante wijze te kunnen nemen. Daarmee geeft zij aan welke gebieden zij wil behouden of een vergunningsplicht wil opleggen. De gemeente kan in het selectiebeleid eigen accenten plaatsen. Sommige kiezen bijvoorbeeld expliciet voor behoud van archeologie uit de Romeinse tijd, andere selecteren ensembles van karakteristieke cultuurhistorische waarden.

Wie archeologische resten of objecten - anders dan tijdens een opgraving - vindt, moet dat volgens de Monumentenwet formeel bij de minister van OCW melden. In de praktijk komt di t neer op een melding aan de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) in Amersfoort. Bij gemeenten met een eigen archeoloog is het praktischer om de melding daar te doen. Bij afwezigheid van de gemeentelijk archeoloog kan het ook bij de provinciaal archeoloog en het provinciale bodemdepot.