Eerste resultaten onderzoek Valtherschans gepresenteerd


booronderzoek Valtherschans

In Valthe in de Drentse gemeente Borger-Odoorn is archeologisch onderzoek gedaan naar de Valtherschans. De eerste resultaten van het onderzoek naar deze verdwenen schans, zijn op 26 februari door RAAP gepresenteerd aan betrokkenen en belangstellenden.

Van de schans die in de 17e eeuw in Valthe werd aangelegd, is nu niets meer te zien. De vereniging Plaatselijk Belang Valthe wil daar verandering in brengen en Valthe als vestingdorp op de kaart zetten. Het is de bedoeling de plek van de schans beleefbaar te maken en voor toeristisch-recreatieve doeleinden te benutten. In opdracht van de gemeente Borger-Odoorn en op verzoek van Plaatselijk Belang Valthe is in februari archeologisch onderzoek gedaan om in de bodem aanwijzingen te vinden voor de verdwenen schans.

Ontwerptekening Valtherschans uit 1628 Kaart van Pijnacker uit 1634-1636 met omcirkeld de locatie van de schans

De Valtherschans werd in 1621 als eenvoudige redoute aangelegd en beschermde de Valtherdijk die Drenthe met Westerwolde verbond. Het verdedigingswerk maakte deel uit van een stelsel schansen dat in en na de Tachtigjarige Oorlog de doorgang door het veen afsloot. In 1628 werd de redoute tot schans uitgebouwd. De vorm van de schans was een rechthoek met twee bastions aan de kant van het veenmoeras en een redan aan de kant van de Hondsrug. Om de schans lag een hoofdwal, waarschijnlijk een voorwal en een gracht.

Kaart uit 1845 met de locatie van de schans Kaart met metingen die wijzen op een gedempte gracht in de ondergrond

Half februari 2016 heeft Medusa Explorations een geofysisch onderzoek met behulp van grondradar uitgevoerd binnen het terrein waar de schans volgens oude kaarten gelegen moet hebben. Met grondradar zijn afwijkingen in de bodem op te sporen, die kunnen wijzen op grachten, fundamenten e.d. Tevens is een hoogte-analyse (met de AHN) uitgevoerd om in het reliëf aanwijzingen te vinden voor de schans. Vervolgens hebben archeologen van RAAP op diverse plekken boringen verricht om de radarmetingen te controleren en eventueel aan te vullen . Op 26 februari presenteerde RAAP de eerste onderzoeksresultaten in de Schuttershof in Valthe.

De metingen van het geofysisch onderzoek lieten een duidelijke lineaire, komvormige ingraving zien, die wijst op de voormalige gracht rondom de schans. De gracht was 15-20 meter breed en 1-1,4 meter diep, gerekend vanaf het huidige maaiveld. Aanwijzingen voor meerdere fasen van de schans (herstel- of verbeteringsfasen) of andere onderdelen van de schans zijn niet aangetroffen.

RAAP archeoloog Judith Jans begeleidt een proefboring door wethouder Buitelaar en wethouder Trip van de gemeente Borger-Odoorn (foto: Plaatselijk Belang Valthe) Booronderzoek op het schansterrein

Tijdens het verkennende booronderzoek zijn dwars over de ‘vermoedelijke’ gracht drie raaien met boringen gezet om te bepalen of daadwerkelijk sprake is van een gedempte gracht. De boringen wezen uit dat zich inderdaad een gedempte gracht in de ondergrond bevindt op de plek die uit de metingen van het grondradaronderzoek naar voren is gekomen. In het midden van de gracht is een organische sliblaag aangetroffen (een oorspronkelijke vulling van de gracht), onder een dempingslaag van zand met zandbrokken. Waarschijnlijk is de grond van de aarden wal om de schans in de gracht geschoven toen de schans geslecht en het terrein geëgaliseerd werd. De resultaten van het archeologisch onderzoek zullen als inspiratiebron dienen om de plek van de schans weer beleefbaar te maken voor de bewoners en voor toeristen. Een groep studenten van de Hogeschool van Hall Larenstein uit Leeuwarden gaat hiervoor ideeën ontwikkelen en ontwerpen maken.



MEER WETEN


Judith Jans
T 0512 - 58 91 40

E j.jans@raap.nl