Cultuurhistorie is doorgaans het vakgebied van drie disciplines: archeologie, historische geografie en historische bouwkunde. Het landschap is te zien als drager van de cultuurhistorie, met daarin de archeologie grotendeels onder het maaiveld verborgen en de historische geografie als verbinding tussen de onzichtbare archeologie en de zichtbare bouwhistorie.

Cultuurhistorische waarden
Elke streek in ons land heeft zijn eigen specifieke kenmerken. Drenthe de hunebedden en esdorpen, het noordelijk kleigebied de vele terpen en Romaanse kerkjes, Zeeland de vliedbergen en het rivierengebied boomgaarden, grienden en uiterwaarden. Dit zijn cultuurhistorische waarden, tastbare elementen en structuren die een beeld geven van onze bewoningsgeschiedenis. Ze vormen oriëntatiepunten, zorgen voor afwisseling en maken dat bewoners zich met een stad of streek kunnen identificeren.

Nota Belvedere: behoud & ontwikkeling
Het behoud van cultuurhistorische waarden is belangrijk. Voor bewoners en toeristen, voor nu en in de toekomst. Het cultuurlandschap maakt immers deel uit van ons cultureel erfgoed. Cultuurhistorie speelt steeds vaker een rol bij de inrichting van de ruimte. Behoud en nieuwe ontwikkelingen kunnen namelijk prima samengaan. In de Nota Belvedere geeft de overheid aan hoe cultuurhistorische waarden kunnen bijdragen aan het landschap van de toekomst. Ze kunnen een bron van inspiratie zijn bij de inrichting van onze ruimte en tegelijk iets van het verleden zichtbaar houden. Zo verhoogt cultuurhistorie de kwaliteit van onze leefomgeving.

Cultuurhistorisch onderzoek
Om cultuurhistorie aan bod te laten komen in ruimtelijke plannen is voldoende kennis een basisvoorwaarde. Weten waar wat zit en wat het waard is, is nodig om keuzes te kunnen maken en een nieuw evenwicht te vinden tussen behoud en ontwikkeling. Integraal cultuurhistorisch onderzoek is daarvoor bij uitstek geschikt. Integraal omdat cultuurhistorische fenomenen een sterke onderlinge samenhang vertonen en samengenomen leveren de drie vakgebieden een duidelijke meerwaarde. Het geheel is meer dan de som der delen.