Archeologisch booronderzoek Beverwijk-Wijngaarden


Algemene projectinformatie


Tracé tussen Beverwijk (N-H) en Wijngaarden (Z-H)

N.V. Nederlandse Gasunie

2011 -2013

  • Plangebied Gooiseweg-Gooimeerdijk, gemeente Zeewolde; archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (verkennende en karterende fase). RAAP-rapport 2676.

  • Duinen onder de zeebodem: kabeltracé Emmeloord-Ens, gemeente Noordoostpolder: archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterende fase). RAAP-rapport 2489.

  • Plangebied Rijnenburg, gemeente Utrecht: archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-rapport 1867.

Geuch de Boer
RAAP West-Nederland
g.de.boer@raap.nl

Opdracht


In verband met de aanleg van de aardgastransportleiding tussen Beverwijk en Wijngaarden door Gasunie, voerde RAAP in dit tracé een inventariserend veldonderzoek uit.

Omschrijving


Archeologisch booronderzoek Beverwijk Wijngaarden

Doel van het onderzoek was het opsporen van archeologische vindplaatsen ter hoogte van het toekomstige gasleidingtracé tussen Beverwijk en Wijngaarden. Het tracé beslaat twee provincies en bestrijkt dertien gemeenten. Van de totale lengte van 90 km is 64 km daadwerkelijk uitgeboord: ruim 2000 boringen, in sommige gevallen tot 6 meter diep. Het tracé doorkruist uiteenlopende archeologische en geologische landschappen: het donkengebied in de Alblasserwaard met mesolithische bewoning, Zuid-Hollandse droogmakerijen met de één van de oudste stroomgordels van Nederland - de Gouderak stroomgordel, het stroomgebied van de Oude Rijn die in de Romeinse tijd als rijksgrens fungeerde en het voormalige Oer-IJ estuarium nabij Velsen waarvan de bewoningsgeschiedenis teruggaat tot in het Laat-Neolithicum. Door de omvang en de landschappelijke en archeologische complexiteit was een getrapte onderzoeksopzet (verkenning en kartering) de meest effectieve manier om snel inzicht te krijgen in mogelijke risico's die archeologische vindplaatsen op de aanleg van de leiding zouden kunnen hebben.



Archeologisch booronderzoek Beverwijk Wijngaarden

Verkennend booronderzoek

De eerste fase van het booronderzoek betrof een verkennend onderzoek waarbij de onderzoeksfocus niet primair lag op de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen, maar op het nader in kaart brengen van de geologische opbouw. Afhankelijk van de specifieke geologische opbouw zijn de boringen bijvoorbeeld op een onderlinge afstand van 25 of 50 meter gezet. Hierdoor werd voorkomen dat al vanaf het begin een intensief - en dus kostbaar - booronderzoek noodzakelijk was. Wel konden op deze wijze voor het gehele tracé 42 archeologisch kansrijke zones worden geselecteerd. Deze selectie verschafte in een relatief vroeg stadium inzicht in mogelijke knelpunten die bij de aanleg van de leiding konden optreden.



Archeologisch booronderzoek Beverwijk Wijngaarden

Karterend booronderzoek

In de zones die niet door planaanpassing konden worden ontzien, is vervolgens een karterend onderzoek uitgevoerd. De focus van deze fase lag wel op het opsporen van archeologische vindplaatsen, wat betekende dat een intensiever booronderzoek nodig was. Afhankelijk van de aard van de archeologische resten die werden verwacht, werd de boorafstand verdicht tot 5 meter. Daarbij werd een strategie opgesteld voor het bemonsteren van de relevante bodemlagen. Dit leverde 17 vindplaatsen op waar aanvullend gravend onderzoek (proefsleuvenonderzoek of archeologische begeleiding) nodig was. Uiteindelijk zijn vier vindplaatsen behoudenswaardig gebleken. Op één daarvan, bij Velsen, zijn onder meer bewoningssporen, waterputten en enkele kringgreppels aangetroffen.



Product


Beide booronderzoeken zijn gerapporteerd in een RAAP-rapport (2583) waarin voor het gehele tracé gespecificeerde adviezen zijn gegeven over het te volgen archeologisch vervolgtraject. Bijzonder is dat voor de rapportage een kaartenbijlage is gemaakt (A3-formaat) met een zeer gedetailleerde geo-archeologische doorsnede waaruit het ontstaan van West-Nederland goed is af te lezen. Bij elkaar opgeteld hebben de profielen een lengte van ruim 16 (!) meter. Voor zover bekend is dit het langste aaneengesloten geologisch profiel dat in een keer is uitgeboord in Nederland.


kaarten Archeologisch booronderzoek Beverwijk WijngaardenArcheologisch booronderzoek Beverwijk WijngaardenArcheologisch booronderzoek Beverwijk Wijngaarden