Opgraving aan de Vrouwjuttenhof in Utrecht

Wekelijkse update

De archeologen van RAAP voeren de komende weken aan de Vrouwjuttenhof in het centrum van Utrecht een opgraving uit. Opdrachtgever Vorm realiseert hier de woonbuurt ‘The New U’. Het archeologisch onderzoek vindt plaats op de locaties van een appartementencomplex met parkeerkelder en de stadsvilla’s. De opgraving duurt tot in mei 2021. Projectleider en archeoloog Mina Jordanov doet elke week verslag van de vorderingen.

VERSLAG WEEK 4 (29 maart)

VERSLAG WEEK 3 (22 maart)

Ter hoogte van de te plaatsen damwanden op het terrein van het appartementencomplex hebben we afgelopen week een grote beerput met een doorsnede van 2,4 m aangetroffen. Hij bevond zich op het perceel ten noorden van de voormalige Eligensteeg (perceel 975, eigendom van Jan Blommertein, metselaarsknecht).

Locatie van de beerput (bruin) op de kadastrale minuut uit ca. 1830.

Deze is eerst gecoupeerd en vervolgens helemaal leeggehaald.

Coupe beerput

De put stamt uit de 19e eeuw, maar op twee meter diepte onder de bakstenen put kwam nog een houten ton tevoorschijn. Mogelijk was deze als beerput ingegraven in een eerdere periode en is in de 19e eeuw de bakstenen mantel erbovenop gemetseld. De ton blijft nog even veilig in de grond in afwachting van de opgraving hier na het plaatsen van de damwanden. In de vulling van de beerput waren tientallen scherven van potten, pannen, kommen, glazen flessen en bekers, metalen voorwerpen, bot en organische resten aanwezig.

Een deel van de vondsten uit de beerput

Daarna zijn we begonnen met de opgraving op de locatie van de villa’s, zo’n honderd meter ten zuidwesten van het appartementencomplex. Hier zijn vele grote en diepe kuilen uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd aangetroffen die waarschijnlijk ten behoeve van zandwinning zijn gegraven. Deze zijn namelijk ingegraven tot in het beddingzand van de voormalige Rijnloop. Uit de vulling van deze kuilen komen ook vele vondsten, waaronder een bijna complete 16e eeuwse baardman kan met een tekstband.

Een baardmankruik op twee meter diepte op de bodem van een kuil uit de late middeleeuwen.

16e eeuwse baardmankruik

Tijdens het onderzoek wordt uitgebreid aandacht besteed aan metaaldetectie. Hierbij krijgen we hulp van een aantal enthousiaste leden van de AWN. Er zijn al tientallen interessante voorwerpen ‘opgepiept’ zoals vele nagels met een vierkante doornede en een platte kop, een speld met een halvemaangezicht, sleutels en een dolk- of mespuntbeschermer:

Vondsten van metaal

De volgende week zijn we nog bezig op de locatie van de villa’s. We zijn benieuwd of we de verwachte vroegmiddeleeuwse en Romeinse bewoningsniveaus nog gaan aantreffen, nu we weten dat er in de late middeleeuwen en de Nieuwe tijd hier grootschalige zandwinning heeft plaatsgevonden. De week daarop gaan we terug naar het appartementencomplex om daar nog dieper op te graven en onze reis terug in de tijd te vervolgen.

VERSLAG WEEK 2 (15 maart)

Funderingen en beer-waterputten op de kadastrale minuur ui 1830.De tweede week van de opgraving aan de Vrouwjuttenhof heeft nog veel meer resten van funderingen, kelders en beer- en waterputten opgeleverd. Het beeld wordt steeds completer.

De voormalige loop van de Eligensteeg is duidelijk herkenbaar aan een goot die langs de rand van de steeg heeft gelopen.

De plattegrond van het huis op de hoek van de voormalige Eligensteeg en Agterweg.

De puzzel van de bebouwing die te zien is op de kadastrale minuut uit 1830 maar ook al op een kaart uit 1582, wordt stukje bij beetje aangevuld. Duidelijk is te zien welke huizen er in de loop van de 17e en 18e eeuw erbij zijn gekomen.

Funderingen en beer-/waterputten op een kaart uit 1582 (het Utrechts Archief, catalogusnummer 214015)

Sommige muren liggen op een dik puinbed. Andere zijn op enkele lagen losgestapelde hergebruikte bakstenen gefundeerd die direct op de ophogingslaag liggen.

Interessant is of dit verschil in funderingswijze aan een verschil in datering te wijten is of in eigendom of functie van het gebouw binnen dezelfde periode.

Fundering direct op ophogingslaag

Fundering op een dik puinbed

Acht putten, waarvan minimaal drie beerputten (gezien de aanwezigheid van een koepel die de opening afsloot) worden de komende weken uitgebreid onderzocht. Eén beerput was vandaag al aan de beurt omdat deze precies onder de te plaatsen damwand ligt:

Een beerput op het perceel ten noorden van de voormalige Eligensteeg.

Talrijke vondsten worden op dit moment gewassen in onze loods. Volgende week kunnen jullie een update over de vondsten verwachten.

VERSLAG WEEK 1 (8 maart)

Vrouwjuttenhof: Impressie van de aangetroffen funderingen en puttenDe opgraving aan de Vrouwjuttenhof in Utrecht is van start gegaan! In de week van 8 maart zijn we begonnen op de locatie van het toekomstige appartementencomplex, waar we al snel op bakstenen funderingen, kelders en meerdere ronde beer- of waterputten stuitten. Het zijn resten van bebouwing die hier vanaf de 16e eeuw tot in de 19e eeuw heeft gestaan.

Projectie van de aangetroffen structuren op de kadastrale minuut uit ca 1830

Dit blijkt uit de projectie van de aangetroffen resten op de kadastrale kaart uit ca. 1830:

Impressie van de vondsten (leren schoen, roodbakkend en witbakkend geglazuurd aardewerk, steengoed, dierlijk bot)

De funderingsresten liggen onder een puinrijke ophogingslaag en zijn ingegraven in een oudere ophogingslaag waarin veel afval (aardewerkscherven, glas, dierlijk bot, een leren schoen) aanwezig is. Deze voorwerpen worden allemaal verzameld en kunnen ons veel vertellen over het leven en de bezigheden van de toenmalige bewoners. Op basis van gegevens uit de kadastrale minuut uit de 19e eeuw weten we dat hier mensen woonden die koopman, rentenier, metselaar, schilder, stratenmaker, lid van het hoge gerechtshof en dergelijke waren. Vooral over hun voorgangers uit de 16e, 17e en 18e eeuw is de informatiewaarde van deze vondsten onmisbaar, omdat we deze bewoners niet zo makkelijk terug kunnen vinden in historische bronnen.

Volgende week gaan we de locaties van de te plaatsen damwanden onderzoeken, waarna we door zullen gaan met de opgraving op het terrein van de stadsvilla’s. Na het aanbrengen van de damwanden op de locatie van het appartementencomplex gaan we verder de diepte in. We verwachten dan ook resten uit de Late Middeleeuwen, mogelijk uit de Vroege Middeleeuwen en hopelijk uit de Romeinse tijd te vinden.