Roosje de Leeuwe winnaar van de W.A. van Es-prijs 2024
Archeoloog Roosje de Leeuwe, werkzaam bij RAAP West-Nederland, heeft de W.A. van Es-prijs gewonnen met haar proefschrift ‘Before Temples. A study on the utilisation of Iron Age rectangular structures and related depositional practices in the Low Countries’. De prijsuitreiking vond plaats op 15 november tijdens archeologiecongres de Reuvensdagen in Den Haag.
Juryrapport
In het onderzoek van Roosje de Leeuwe benadert zij de vierhoekige IJzertijd structuren op een kritische wijze en biedt daarbij een vernieuwend perspectief op deze terreinen. Tegen een decennialange traditie in, stelt De Leeuwe de interpretatie van rechthoekige structuren in België en Nederland, die vaak als rituele locaties worden gezien, ter discussie. Haar unieke benadering van het onderzoek, waarbij ze bewust heeft gekozen om buiten de gebaande paden te lopen, laat zien dat we meer gedifferentieerd naar dergelijke structuren moeten kijken omdat verschillende interpretaties te geven zijn waarin de bestudeerde fenomenen niet als rituele ruimtes worden beschouwd. De jury is van mening dat haar proefschrift vernieuwende inzichten brengt in het archeologisch veld.
Korte samenvatting Proefschrift-onderzoek
Vóór de introductie van Romeinse tempels in de Lage Landen waren er in de ijzertijd ‘openlucht cultusplaatsen’. Dat is althans de algemene veronderstelling onder archeologen op basis van beschrijvingen van klassieke schrijvers en publicaties van heiligdommen die in Frankrijk zijn opgegraven. Bij nader inzien blijkt echter dat de rechthoekige structuren die regelmatig in België en Nederland worden gevonden, en die door archeologen zo vaak als cultusplaatsen worden geïnterpreteerd, niet goed vergelijkbaar zijn met de Franse voorbeelden. Bewijzen die voortkomen uit opgravingen getuigen meestal niet van een langdurig gebruik. De te verwachten fasering, grote hoeveelheden menselijke resten, dierlijke botten of wapens ontbreken over het algemeen. In tegendeel, kortstondig gebruik lijkt de rechthoekige structuren van de Lage Landen te typeren, vergezeld van aardewerkdeposities en een onduidelijke relatie met crematiegraven. Waar zijn de rechthoekige structuren dan voor gebruikt? Kunnen deze structuren en bijbehorende deposities worden gezien als het resultaat van handelingen om goden aan te roepen of te vereren? De vondsten en kenmerken lijken beter te passen bij een interpretatie van de rechthoekige structuren als onderdeel van voorouderverering. In dit proefschrift wordt het gebruik van rechthoekige structuren tijdens de ijzertijd onderzocht en wordt de betekenis van gerelateerde deposities geïnterpreteerd. Het veelgebruikte, maar slecht gedefinieerde begrip voorouderverering wordt geconcretiseerd. De structuren vervulden een bijzondere sociaal-culturele positie in de ijzertijdsamenleving, versterkt door de bewust gekozen ligging in een overgangszone van het in toenemende mate gestructureerde landschap.
W.A. van Es-Prijs
De W.A. van Es-prijs is een stimuleringsprijs voor jong onderzoekstalent op het gebied van de Nederlandse archeologie. Aan de prijs, die jaarlijks tijdens de Reuvensdagen wordt uitgereikt, is een oorkonde verbonden en een geldbedrag van € 2.000 beschikbaar gesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De W.A. van Es-prijs wordt alternerend uitgereikt voor een proefschrift en een masterscriptie. Dit jaar gaat de prijs naar de beste masterscriptie van de afgelopen twee jaar.
Download Juryrapport