Van vondst tot vondeling: opgegraven gebruiksaardewerk vertaald tot nieuwe keramiek

 

In 2020 deden archeologen van RAAP onderzoek op het achterterrein van het Hof van Solms in Oirschot. Daarbij troffen ze sporen en vondsten aan van het erf van Huys Vredenburgh, het huis van de familie Fey, een bekend geslacht van chirurgijns uit Oirschot in de 17e eeuw. In het plangebied staan inmiddels nieuwe woningen, die op een originele manier gelinkt zijn met de geschiedenis van het terrein. Geïnspireerd door het verhaal van de chirurgijns en de archeologische vondsten maakte bureau Parklaan in samenwerking met Cor Unum keramisch objecten die de gevels van de nieuwe woningen sieren. Hieruit is een nieuwe collectie objecten voortgekomen en in februari 2025 gepresenteerd: de Vondelingen.

 

Archeologisch opgraving

De opgraving die in het najaar van 2020 is uitgevoerd in opdracht van Janssen de Jong projectontwikkeling, ging vooraf aan de aanleg van nieuwe woningen in het centrum van Oirschot. Het Hof van Solms is ontstaan uit een geleidelijke aankoop van terreinen rond het reeds afgebroken huis van de chirurgijnsfamilie Fey dat in het onderzoeksgebied moet hebben gestaan. Arnold Fey jr. groeide in de 17e eeuw uit tot een vermaard chirurgijn met een clientèle in de hoogste kringen. Amalia van Solms was een van zijn patiënten en zij schonk als dank het Hof van Solms aan Fey jr.

Tijdens de opgraving op het achterterrein van het Hof van Solms zijn sporen van bebouwing op een erf gevonden, onder andere (paal)kuilen, greppels, waterputten, een beschoeiing, funderingen en sporen van vloeren. Het onderzoek leverde een beeld op van de bewoning op het terrein. De oudste, beperkt aanwezige vondsten dateren uit de vroege en volle middeleeuwen. De aanvang van de bewoning begon vermoedelijk in de late middeleeuwen. Met name aardewerkvondsten uit de waterputten leverden de datering van de verschillende (huis)structuren op het erf vanaf de 16et/m 18 eeuw. De gebouwresten kunnen geïnterpreteerd worden als het oude huis van de familie Fey.

Verbeelding van vondsten

Na de bouw van nieuwe woningen en een appartementencomplex op het terrein, zorgden de ontwerpers van Parklaan voor een historische toevoeging. Zij vertaalden de vondsten die in de waterputten waren gevonden, zoals resten van kannen, kruiken en een olielamp, naar keramische objecten. Deze zijn vervolgens vervaardigd door keramisch atelier Cor Unum en in 2024 op de luifels, boven de voordeur van de nieuwe huizen aan het hofje Vredenburgh geplaatst. Het zijn zeven uitvergrote objecten waaronder een kan, stoofpot, olielamp en apothekerspot. Daarnaast zijn bij de entree van het appartementengebouw twaalf scheerbekkens aan de wand bevestigd. Ze verwijzen naar het beroep van chirurgijns die doorgaans ook barbier waren. Een scheerbekken was de standaarduitrusting van een chirurgijn/barbier. Op de keramieken scheerbekkens zijn tekeningen van medicinale planten weergegeven of het moleculaire model van de werkzame stof in die planten.

Zo verwijzen de keramische toevoegingen aan de woningen naar de geschiedenis van deze plek.

De drie Vondelingen.

Vondelingen

Het project in Oirschot kreeg dit jaar een vervolg. De historische kruiken, potten en kannen die gevonden zijn op de opgraving, zijn vertaald naar een nieuwe collectie objecten: gestileerd en vergroot tot unieke, eigentijdse stukken die kunnen dienen als opvallende vazen of kunstobjecten. In februari 2025 presenteerden de ontwerpers van Parklaan en Cor Unum Ceramics een collectie van drie objecten, de ‘Vondelingen’ genoemd. De serie bestaat uit een baardmankruik, een schouderkan en een apothekerspot.

Meer over het ontwerp van Parklaan: https://www.parklaan.nl/?page_id=3792

Meer over de vazen: link naar pdf van het boekje