Programma 19 september, provincie Flevoland

Een zestiende-eeuws waterschip in Zeewolde

Door Wouter Waldus, senior onderzoeker Maritieme Archeologie, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Van de vele scheepswrakken die naar aanleiding van de drooglegging van de Zuiderzee zijn gevonden, is het waterschip een veelvoorkomend scheepstype. Het gaat om het klassieke vissersschip van de Zuiderzee, dat bijna zes eeuwen in de vaart is geweest. De recente opgraving van een waterschip door de RCE – in het kader van de Veldschool Scheepsarcheologie Flevoland – heeft veel duidelijk gemaakt over de bouw, leven aan boord en de laatste vangst van dit vissersschip. In zijn lezing gaat Wouter Waldus in op het Zuiderzeegebied, de scheepswrakken en het waterschip in het bijzonder.

Opgraving Vrouwjuttenhof

Visweren en fuiken in Flevoland

Door Tom Hamburg, hoofd uitvoering, Archeologisch Onderzoek Leiden BV

 

In het najaar van 2000 en het voorjaar van 2001 bracht een opgraving op kavel J97 in Emmeloord een bijzondere vondst aan het licht: meerdere prehistorische visweren en vele fuiken. Deze ontdekking toont niet alleen de rijke geschiedenis van Flevoland, maar benadrukt ook hoe de voormalige delta van de IJssel een vruchtbare plek was voor de prehistorische mens. De visweren en fuiken van Emmeloord passen in een grotere context. Niet alleen in Nederland, maar overal ter wereld werd en wordt gebruik gemaakt van deze ingenieuze vistechniek.

“Gezonken op een half uur gaans van Harderwijk”: de verhalen achter de scheepswrakken van de Zuiderzee

Door Yftinus van Popta, senior projectleider RAAP, specialist waterbodems en scheepsarcheologie

Eeuwenlang was de Zuiderzee het maritieme knooppunt van Nederland: vele duizenden schepen hadden deze binnenzee nodig om hun bestemming in Nederland te bereiken. Ze kwamen daar echter lang niet allemaal aan, want het gevaar lag altijd op de loer. Ondiep vaarwater, zandbanken en plotselinge weersveranderingen zorgden voor vele scheepsrampen. Niet voor niets is Flevoland dan ook het grootste scheepskerkhof op land ter wereld: tot nu toe zijn meer dan vierhonderd scheepswrakken in de voormalige zeebodem aangetroffen.

Van de meeste wrakken weten we alleen objectieve gegevens zoals het scheepstype en de ondergangsperiode, waardoor het vrij statische houten constructies blijven. Dat neemt niet weg dat achter ieder wrak een verhaal schuilgaat van een scheepsramp en persoonlijk leed. Om dat te kunnen achterhalen, moeten we allereerst de identiteit (naam) van het wrak en de opvarenden vaststellen, wat vaak onmogelijk blijkt te zijn. Maar lukt het wel, dan ontstaan zeer levendige en persoonlijke verhalen over wat zich ooit op het water afspeelde.

Onder de bodem van de Zuiderzee: 120.000 jaar geschiedenis

Door Wouter Smith, gemeentelijk archeoloog Almere

De geschiedenis van Flevoland gaat veel verder terug dan de tijd van de inpoldering. Onder de voormalige bodem van de Zuiderzee liggen archeologische vindplaatsen die het verleden terugvoeren tot wel 120.000 jaar geleden. In zijn lezing geeft Wouter Smith in vogelvlucht een overzicht van recente ontdekkingen en nieuwe inzichten. Van de tijd van de neanderthalers tot aan de middeleeuwen.