De ‘Handleiding Luminiscentiedateren in de archeologie’ is verschenen
Voor het project Earthwork is vanuit de Universiteit Wageningen en met medewerking van RAAP de laatste jaren onderzoek gedaan naar allerhande soorten ‘aardwerken’ door middel van luminescentiedatering. Denk aan dijken, woerden, terpen, plaggendekken, ringwallen, marskampwallen, boswallen, stuifwallen, grafheuvels en prehistorische raatakkers, maar ook andersoortige sporen. Van aardwerken is het veelal lastig om te achterhalen wanneer ze precies gemaakt en in gebruik genomen zijn. Luminescentiedatering kan daar echter bij helpen.
Luminescentiedatering kan worden toegepast waar andere dateringsbronnen, zoals radiokoolstof, jaarringen, dateerbaar vondstmateriaal of historische documentatie, ontbreken of onbetrouwbaar zijn. De methode maakt gebruik van een miniem lichtsignaaltje wat in het donker in kwartskorrels of veldspaatkorrels opbouwt en onder laboratoriumomstandigheden uitgemeten kan worden. Deze mineralen komen als ‘zand’ veelvuldig voor in cultuurlagen, ophooglagen en sporen, maar ook in (bouw)keramiek, mortels en pleisters. De techniek stelt vast wanneer elk individueel korreltje voor het laatst aan licht of aan intense hitte is blootgesteld. Zelfs stookplaatsen en haardkuiltjes maar ook verbrande vuursteentjes kunnen dus worden gedateerd. De methode is toepasbaar voor het ouderdomsbereik van enkele jaren tot meer dan 500.000 jaar. De bepaling van de ouderdom heeft een nauwkeurigheid van 3-10%.
Kennisbundeling
Naast Jakob Wallinga en Roy van Beek van de Universiteit Wageningen (WUR) droegen Nico Willemse en Fennie Berghuis vanuit RAAP bij aan dit innovatieve project. Samen bundelden zij hun kennis en maakten ze de eerste handleiding luminescentiedateren die nu voor iedereen beschikbaar is.
Aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden geeft de publicatie antwoorden op vragen als: Hoe werkt de luminescentiedatering precies? Waar moeten we monsteren en wat heb je daarvoor nodig? Wat werkt er juist wel en wat niet? Hoe wordt de datering vastgesteld, en hoe moet je die interpreteren?
Geschreven door en voor archeologen hopen de makers dat de handleiding van veel nut zal zijn voor archeologisch Nederland.
De handleiding luminiscentiedateren is geschreven voor het programma ‘Archeologietelt’. Dit thematische programma van de Nationale Wetenschapsagenda is gericht op onderzoek naar innovatieve methoden en technieken die kunnen worden ingezet voor vragen die in de archeologie centraal staan.