Eind 2025 is ‘Gebouwd met hout’ uitgekomen. In dat boek deelt RAAP de resultaten van haar onderzoek naar huisplattegronden. Sinds 2003, toen RAAP startte met opgraven, zijn er honderden plattegronden van (pre)historische huizen ontdekt. Deze zijn gereconstrueerd aan de hand van subtiele verkleuringen in de bodem, op plekken waar ooit de palen van een houten huis hebben gestaan. Het rijk geïllustreerde boek is geschreven voor zowel vakgenoten als een breed publiek en bevat naast een catalogus veel aanvullende informatie en interviews.
Het boek neemt je mee op reis door de geschiedenis van houten huizen in Nederland. Vanaf de eerste huizen in het neolithicum tot aan de boerderijen in de late middeleeuwen, waarvan de houtskeletten op stiepen kwamen te staan. Met die constructie werden de meeste palen of staanders van huizen niet meer ingegraven. Daardoor zijn vanaf die tijd nauwelijks sporen, laat staan plattegronden van huizen, in de bodem terug te vinden.
Publieksboek
Gebouwd met hout is geen standaard huisplattegronden-boek geworden, geen variant op Huisplattegronden van Nederland of Waterbolk’s Getimmerd Verleden. De auteurs – allemaal medewerkers van RAAP – hebben geprobeerd een boek te maken dat niet alleen interessant is voor vakgenoten, maar juist ook voor een breder publiek. Zo wordt uitgelegd wat een huisplattegrond überhaupt is, hoe je plattegronden opgraaft en wat je kunt met de kennis erover. Daarnaast laat het ook zien hoe het is om in een nagebouwd (pre)historisch huis te wonen, hoe nieuwe materialen in de moderne tijd het hout vervangen en hoe houtbouw een verrassende comeback maakt in high-tech woningen van tegenwoordig. Onderwerpen die je in de meeste vakliteratuur minder tegenkomt.
Aan de hand van verschillende archeologische onderzoeken komt en passant ook de geschiedenis van RAAP voorbij. Het boek was namelijk bedoeld als afscheidscadeau voor oud-directeur Marten Verbruggen, onder wiens leiding het opgraven bij RAAP van start ging. Op 19 november 2025 nam Verbruggen het eerste exemplaar in ontvangst en het boek is nu verkrijgbaar via Sidestone Press.
Duizenden grondsporen
Het idee voor het boek ontstond na een opgravingscampagne in Putten enkele jaren geleden. Daarbij vergaapte menigeen zich aan de kaart met duizenden grondsporen van vele huisplattegronden en bijgebouwen. In de loop van de jaren legde RAAP honderden huisplattegronden bloot, die eeuwenlang verborgen lagen in de bodem. Het besef groeide dat dit soort data het verdient om met zoveel mogelijk vakgenoten en andere geïnteresseerden te delen. Het resultaat is een kloek boek van 384 pagina’s dat bijdraagt aan de archeologische wetenschap, waarin alle opgegraven huisplattegronden opnieuw en voor iedereen toegankelijk ontsloten zijn.
Het boek bestaat uit drie delen, waarvan het middelste een catalogus is met afbeeldingen van 301 huisplattegronden. Voor archeologen zijn de herkenbare vormen en sporen, die ooit het hart van een huis vormden, een feest van herkenning: van de huistypen van de bandkeramische cultuur tot Gasselte en Kootwijk. Verder is het aangevuld met allerlei thematische onderwerpen, interviews en tips om zelf op pad te gaan. Dat maakt het een inspirerend naslagwerk voor iedereen die interesse heeft in de houten huizen van onze verre voorouders en in de sporen die daarvan in de bodem zijn achtergebleven.
Bestellen
Gebouwd met hout, 7000 jaar huisplattegronden, onder redactie van Adam Haarhuis, Caroline Hom, Eric Norde en Olav Odé, RAAP 2025, ISBN 978-90-5372-118-6 (384 pagina’s).
Het boek is te bestellen bij uitgeverij Sidestone Press: www.sidestone.com/books/gebouwd-met-hout
