Het landschap van Nederland en de gebouwen die daarin staan zijn samen het resultaat van een eeuwenlange wisselwerking tussen mens en natuur. Of het nu gaat om het coulissenlandschap van de Achterhoek, de lintbebouwing in de Krimpenerwaard, de ruilverkavelingslandschappen van Friesland of de mijnkolonies in Zuid-Limburg: overal vinden we cultuurlandschappen en stedelijke gebieden met hun eigen kenmerken. Behoud ervan is de moeite waard, bijvoorbeeld om redenen van welzijn en om economische redenen. In overheidsbeleid worden voornemens op het gebied van erfgoed verder vastgelegd (zie erfgoedbeleid)
Cultuurhistorie telt mee
Al sinds 2012 heeft cultuurhistorie een volwaardige plek in de ruimtelijke ordening van Nederland. Met de invoering van de Omgevingswet in 2024 is die wettelijke verankering nog verder verstevigd. Het is aan de rijks-, provinciale en gemeentelijke overheid om cultuurhistorische waarden te verankeren in beleid en in ruimtelijke instrumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan.
Ontwikkelen en koesteren
Cultuurhistorisch waardevolle objecten, relicten en structuren kunnen een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling rijker maken en een eigen identiteit geven. Op een vroeg moment in het ruimtelijk proces meenemen van cultuurhistorische waarden is daarom een belangrijk adagium van erfgoedzorg in de 21e eeuw.
Erfgoedwet en omgevingswet
Cultureel erfgoed bestaat volgens de Omgevingswet uit monumenten (= gebouwd erfgoed), archeologische monumenten (= terrein met overblijfselen, voorwerpen of andere sporen van menselijke aanwezigheid in het verleden), stads- en dorpsgezichten, cultuurlandschappen en roerend en immaterieel erfgoed.
De omgang met ons cultureel erfgoed is geregeld in de Erfgoedwet (2016) en de Omgevingswet (2024). In de Erfgoedwet is vastgelegd wat onder cultureel erfgoed verstaan wordt en is de zorg voor roerend erfgoed in bezit van de rijksoverheid geregeld. De Omgevingswet regelt o.a. de omgang met erfgoed in de fysieke leefomgeving en de zorg voor onroerend erfgoed – waarvoor de rijksoverheid verantwoordelijk is.
