#VONDST
De bronzen emmer van Menk
Wie onderzoek doet, die kan wat vinden.
Archeoloog Menk Hendriksen over zijn bijzondere vondst.
Wat is het?
Het is een bronzen emmer waarin tijdens de conservering ook nog een klein, conisch bronzen vaatwerk is gevonden. Hij heeft een concave wand, staat op een standring en aan het ijzeren hengsel zit aan beide zijden een druppelvormige versiering. Zulke emmers dienden niet om in te koken, maar werden vooral gebruikt als drinkservies.
Waar en wanneer is het gevonden?
De emmer is gevonden in een crematiegraf uit de midden-Romeinse tijd, tijdens een archeologische begeleiding van een wegtracé bij Arnhem in de winter van 2022/2023. We sneden daar een Romeins grafveld aan. Dit crematiegraf lag deels onder een bouwweg, waardoor we slechts een deel konden bergen. Het was een zeer rijk graf met grafgiften zoals enkele borden en een kom van Terra Sigillata, twee kruiken en een glazen flesje. Het graf liep verder door onder de weg, maar was niet goed bloot te leggen. Hierna waren we klaar met het onderzoek en wilden we onze spullen inpakken. Voor de zekerheid haalde ik nog één keer de metaaldetector langs het profiel onder de bouwweg, en tot onze verbazing gaf hij een harde piep. Een resterende grafgift wilden we natuurlijk niet laten zitten, dus holden we het profiel voorzichtig uit. Ik verwachtte een mantelspeld of munt, maar het bleek een bronzen emmer die schuin in het graf lag.
Wat ging er door je heen toen je het voor het eerst zag?
Toen het eerste deel van de emmer tevoorschijn kwam, kon ik me nog geen voorstelling maken van wat we gevonden hadden. Pas toen de boven- en onderkant van de emmer vrij waren gelegd, drong het door dat we iets bijzonders hadden. Ondanks de vrieskou gingen we enthousiast aan de slag om de emmer vrij te leggen. Uiteindelijk volgde nog een tweede verrassing, toen de conservator me een foto toestuurde met niet één maar twee bronzen voorwerpen.
Hoe zeldzaam is de vondst?
Dit soort emmers komen niet in zeer grote getalen voor. Er zijn voorbeelden uit graven in Noordwest-Duitsland en Denemarken, en dichterbij in Millingen aan de Rijn en Nijmegen. Het zijn wel vaak slecht geconserveerde of gefragmenteerde resten, terwijl de emmer uit Arnhem uitzonderlijk goed geconserveerd is, ondanks dat 20 centimeter erboven een weg is aangelegd. Voor zover ik weet, staat een soortgelijke emmer in Museum Kam in Nijmegen en in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden. Hij is dus zeker museumwaardig.
Wat maakt deze vondst voor jou bijzonder?
Dat het in de Romeinse tijd al een kostbaar en mooi voorwerp moet zijn geweest, dat een overledene meekreeg om te kunnen drinken in het hiernamaals, maakt de emmer voor mij al erg bijzonder. Door de omstandigheden waarin we hem vonden en de verrassing van een tweede bronzen voorwerp erin, is dit één van mijn meest bijzondere vondsten.
