Heel Heerlen Graaft
Op zoek naar het gezamenlijke verleden
Heerlen is gebouwd op de resten van de Romeinse stad Coriovallum. Diverse vondsten die daaraan herinneren, kwamen al eerder tijdens archeologische onderzoeken aan het licht. Maar hoe liepen de straten precies, wat voor gebouwen stonden er, waar eindigden de grenzen van de Romeinse stad? Daarover wilde de gemeente meer weten én tegelijkertijd haar bewoners bij inschakelen. Zo begon ‘Heel Heerlen Graaft!’. We blikken hier terug op dit unieke archeologische burgerparticipatieproject met 25 proefputten van 1 m2.
Foto’s van de grote Graafdagen: Kiki Voncken, gemeente Heerlen
Juni 2023: de Kick-off
Als onderzoeksgebied kiest initiator Hilde Vanneste, regioarcheoloog van Parkstad, het Romeins Kwartier in het centrum van Heerlen. Vooraf neemt ze met RAAP-archeoloog Roel Roggen in juni 2023 al een kijkje in de bodem. In boringen treffen ze intacte bodemlagen aan en dan kan de aftrap van het project starten. Ze leggen twee proefputten aan: in de Dingertuin en op het Raadhuisplein.
Partners
De organisatie van het project ligt in handen van de gemeente Heerlen, Constructing The Limes, de Nationale Wetenschapsagenda, de Universiteit Utrecht en het Thermenmuseum. Zij betrekken vele partners bij het publieksproject. Naast RAAP doen De Vondst, APG, Brightlands Smart Services Campus, Via Belgica, Thermenmuseum, Restaura en LGOG mee. En de belangrijkste partners zijn de vele bewoners.
Snelcursus ‘Archeologie in de achtertuin’
In augustus volgt een scholendag, waarop nog vier proefputten gegraven worden. Ter voorbereiding op de Grote Graafdagen leggen Hilde Vanneste en Roel Roggen in het Thermenmuseum uit hoe archeologen werken en welke materialen ze daarbij gebruiken. De deelnemers zijn klaargestoomd om hun eigen proefput van 1 m2 als een echte archeoloog aan te leggen en te onderzoeken.
September: de Grote Graafdagen
Op 9 en 10 september 2023 gaan 150 gemotiveerde vrijwilligers aan de slag in 25 proefputten in privétuinen en openbare pleinen in Heerlen. Zij krijgen een kist met veldmateriaal en een documentatiemap mee. Onder begeleiding van archeologen en bij tropische temperaturen graven ze proefputjes van 1 x 1 meter. Die verdiepen ze in lagen van 10 cm tot maximaal 1,2 meter diep. De enthousiaste deelnemers beschrijven, fotograferen en tekenen ook deels alle lagen en sporen. De verzamelde vondsten gaan daarna naar het Thermenmuseum waar vrijwilligers ze schoonmaken.
Sedimentair DNA
Een team van Constructing The Limes, Universiteit Utrecht, neemt in het graafweekend bodemmonsters voor sedaDNA analyse. In het lab onderzoeken ze oud DNA uit sediment in de bodem, om inzicht te krijgen in het dieet en de biodiversiteit in de Romeinse tijd. In de loop van 2024 volgen de resultaten.
