De rijksoverheid werkt op steeds meer gebieden met standaarden en vaste datamodellen voor het registreren en beheren van informatie. Een van die standaarden is de Erfgoedregistratiestandaard, kortweg ERS. Dat is een hulpmiddel voor Nederlandse overheden om hun erfgoed op een eenduidige wijze te beschrijven, toegankelijk te maken en uit te wisselen. Alle gemeenten die de ERS gebruiken, spreken dezelfde taal over het erfgoed. Regels kunnen per gemeente verschillen, maar de informatie over het erfgoed wordt op dezelfde manier in een kaart weergegeven met uitwisselbare open data.
Eenduidige informatie
Luuk Keunen, historisch geograaf en senior projectleider cultuurhistorie bij RAAP, is sinds begin 2023 bij dit standaardisatieproject betrokken: “Het is hele een mond vol, maar in feite heel simpel: de Erfgoedregistratiestandaard bestaat uit twee praktische delen. Aan de ene kant is er een platform met een registratiedatabase, waarin een gemeente gegevens kan beheren en via een website kan laten raadplegen. Aan de andere kant is er het datamodel, de opbouw van die database met velden en termen, die je ook los van het platform kunt gebruiken. Bijvoorbeeld bij een cultuurhistorische waardenkaart.” De werkgroep De Data-Beet van de Federatie Grote Monumentengemeenten heeft het platform en datamodel ontwikkeld met de Omgevingswet in het achterhoofd. Het uitgangspunt is dat de gebruikers hun erfgoedgegevens toekomstbestendig kunnen beheren en geïnteresseerden deze gegevens kunnen bevragen.
Luuk Keunen (RAAP)
Omdat RAAP veel ervaring heeft met het uitvoeren van grote erfgoedinventarisaties, zocht de werkgroep De Data-Beet contact met Luuk Keunen om te kijken naar nieuwe mogelijkheden. Keunen: “Samen met MAB, het Monumentenadviesbureau uit Nijmegen waar wij mee samenwerken, hebben we met de werkgroep de registratiestandaard aangepast en aangevuld. Zo is het landschappelijke aspect toegevoegd, is de database nu ook geschikt voor nog niet beschermde bouwkunst en zijn termen en thema’s geüniformeerd. De database is nu ook bruikbaar om alle GIS-informatie voor cultuurhistorische waardenkaarten in op te slaan.”
Verplicht en optioneel
Voor de database, in feite een enorme tabel, is gekeken naar de zogenaamde attributen. Dat zijn de verschillende kenmerken van een opgenomen object. De werkgroep De Data-Beet wilde er standaard bepaalde onderdelen in zetten, en RAAP en MAB hadden ook eigen voorkeuren. Keunen: “Wij hadden bijvoorbeeld behoefte aan een kolom met informatie over de waardering van monumenten, maar de werkgroep niet. Uiteindelijk is een standaard structuur ontstaan met verschillende soorten informatievelden. Voor de ene kolom, zoals het cultuurhistorisch thema, is een vast lijstje waaruit je moet kiezen. Een andere kolom kan een vrij tekstveld zijn. Daarnaast zijn er ook kolommen die wij voor ons werk nodig hebben, maar die geen deel zijn geworden van de standaard.”
De werkgroep De Data-Beet host de website www.Erfgoedregistratie.nl voor gemeenten, die daar zelf informatie invoeren. Er staat nu vooral informatie over gebouwde monumenten in. De Data-Beet werkt eraan om cultuurlandschappelijke informatie zoals landschapstypen, waterstaatkundige objecten, thema’s als landbouw en bosbouw zichtbaar te maken.
Klaar voor de Omgevingswet
De Erfgoedregistratiestandaard is belangrijk voor iedereen die zich binnen een gemeente inhoudelijk met erfgoed bezighoudt óf geo-informatie beheert. De rijksoverheid heeft de ERS al geadopteerd als standaard. Momenteel zijn er circa 60 gemeenten die deelnemen. Keunen: “Als een van de ontwikkelaars ervan, weten we hoe de standaard bedoeld is. Wij kunnen opdrachtgevers hiermee helpen. Zo werken we hier nu mee met cultuurhistorische kaarten voor de gemeenten Oss, Arnhem en Enschede. Door alle informatie in het datamodel van de ERS te zetten en eventueel ook in het beheerssysteem te laten opnemen, voldoe je aan de geldende standaard en ben je klaar voor de Omgevingswet.”
Projectleider RAAP: Luuk Keunen
T 0575-567876 | E l.keunen@raap.nl
